blog

Hand op huid

Mon, 06 Feb 2012 07:33:52 +0100

Gebrek aan liefde. Dat is de grootste kwaal die onderhuids in Nederland woekert. Nu is dat niet een typische aandoening waar de Nederlander aan lijdt. Overal in de wereld hebben mensen een tekort aan genegenheid. Maar feit is wel dat de Nederlander niet uitblinkt in het uiten van zijn warmste gevoelens.

En al helemaal niet al het gaat om lichamelijke aanraking. Dat is ook de reden waarom 60% van de mensen die bij de huisarts op het spreekuur verschijnen wel klachten hebben, maar geen officiële medische diagnose meekrijgen. Als gevolg van dit fenomeen heeft de huisarts een probleem. Hij wil niets liever dan zijn patiënten het juiste medicijn toedienen. Maar, hij kan moeilijk iedereen met hartzeer op schoot nemen, afgezien van het feit dat het wettelijk verboden is. Hij kan hooguit de patiënt een beetje extra aandacht geven in de hoop dat liefdevol, professioneel contact het leed wat verzacht. Bovendien is hij daar ook niet voor opgeleid. Ik bedoel, een huisarts heeft geen kennis als het gaat om de genezende kracht van professionele aanraking. En ook al zou hij die kennis wel hebben, hij heeft domweg geen tijd om iedereen op een deugdelijke manier te behandelen. Daarom wordt het de hoogste tijd dat behandelaars zoals de fysiotherapeut, de schoonheidspecialist en andere geoefende lichaamsmasseurs meer aanzien krijgen. Zowel door verzekeraars als door de medische gemeenschap als geheel worden deze specialisten, die het masseren van het lichaam in de vingers hebben, als tweederangs (paramedici) behandelaars weggezet. Nu krijgt u van mij geen wetenschappelijk bewijs dat hand-op-huid-behandeling een diep genezende werking heeft. Laat daar iemand eindelijk eens op promoveren. Voor nu moet u mij op mijn woord geloven: niets kan de mens zo doen opknappen als het in alle vezels ervaren van zijn eigen lichamelijk bestaat. Als er al een ziel bestaan, dan is deze vooral voelbaar wanneer de bedreven masseur met zijn vloeiend bewegende aanrakingen tot ver onder de huid doordringt. De patiënt ontdekt niet alleen dat hij lichaamsonderdelen heeft waarvan hij het bestaan allang was vergeten, hij ervaart ook een vorm van emotionele bevestiging waar geen enkel ander soort contact tegenop kan. Hand op huid is nu éénmaal de krachtigste en meest directe manier om te ervaren dat je er mag zijn. Het is een gouden combinatie van schouderklop, knipoog en glimlach die met de energie van de behandelaar in ritmische bewegingen op het lichaam van de patiënt wordt overgebracht.

Overigens, er is wel wetenschappelijk bewijs dat een gebrek aan fysiek contact voor kinderen desastreus is voor de (geestelijke) gezondheid. En waarom zou dat anders zijn voor volwassenen? Ieder mens, groot of klein, verdient het om met enige regelmaat vanbinnen te worden opgewarmd. Zijn buitenkant is daar speciaal voor gemaakt.

Contactles

Mon, 30 Jan 2012 05:16:22 +0100

De psychologie is er klaar voor. Maar de scholen laten het liggen. Van aardrijkskunde tot biologie en van wiskunde tot Engels wordt de jeugd voorgeschoteld. Maar niets wordt gedaan om de sociale intelligentie van kinderen te stimuleren. En het trieste resultaat is dat de helft van alle jongvolwassenen verloren rondloopt.

Verloren, als zij op kamers gaan om te studeren. Nu kan ik daar als psycholoog weer geld aan verdienen. Maar ik zeg u eerlijk: daar word ik niet blij van. Beter zou zijn wanneer contactles al op de basisschool als verplicht vak zouden worden ingevoerd. Wat niemand schijnt te beseffen is dat succes, geluk en gezondheid alles te maken heeft met het vermogen om verbonden te zijn met anderen in een wereld die hectisch en chaotisch is. Geen enkel individu kan goed presteren als hij slechts toeschouwer is van het leven; en al helemaal niet wanneer hij het slachtoffer is van pesterijen en sociale uitsluiting. Niets menselijks is ook jongeren vreemd: enerzijds is er de sterke behoefte om er bij te horen, anderzijds is er die vervloekte en verlammende angst om afgewezen te worden. Tja, en wat doe je dan als je die aardige jongen wilt uitnodigen om thuis te komen spelen? Dat zou zomaar het onderwerp kunnen zijn van een eerste contactles. Eerlijk is eerlijk: zelf zou ik als kind maar wat graag contactles hebben gehad; vooral omdat al die leuke meisjes mij wel aardig vonden, maar geen verkering wilden. Ik had al mijn spaargeld wel willen geven om te leren een goed gesprek te voeren en de kunst van het luisteren onder de knie te krijgen. En er is meer. Complimenten geven, omgaan met kritiek, voor jezelf opkomen, spreken in het openbaar, onderhandelen, ruzie maken, onbekenden aanspreken, vriendschappen onderhouden, hulp vragen, beleefdheidsrituelen, verhalen vertellen, oogcontact maken, de eerste kus, staande blijven in een relatie, het uitmaken. Het zijn allemaal onderwerpen die gretig aftrek zou vinden bij jongeren, maar in een cruciale fase van hun leven door niemand wordt aangeboden. Laat ik het zo zeggen: wat heb je er aan om Franse woordjes te leren als je jezelf in het Nederlands niet eens onderhoudend kunt presenteren? Zeg maar nul. Zeg maar niks. Gelukkig is de algehele sociale sfeer in onze samenleving de laatste dertig jaar losser, informeler en openhartiger geworden. En meer dan vroeger besteden ouders aandacht aan hun kinderen door in alle toonaarden het contact te blijven zoeken. Het is daarom geen toeval dat de jeugd van tegenwoordig, algemeen gesproken, verbaler en zelfbewuster in het leven staat.

Toch heeft ook het onderwijs een sociale taak. Want stilzitten en luisteren in de natuurkundeles gaat gemakkelijker wanneer je weet hoe je tijdens de pauze een afspraakje voor in het weekend kunt versieren.

Geamputeerde ego

Mon, 23 Jan 2012 00:50:10 +0100

Mobieltje mee, wel zo gemakkelijk. Daar is iedereen het wel over eens. De hele wereld is bereikbaar. En de kunst is om zelf, als individu, bereikbaar te blijven. Dat het bereikbaar-zijn op elk gewenst moment veilig gesteld moet worden, daar is niet iedereen het over eens.

Steeds vaker zijn klachten te horen over de manier waarop mensen hun mobieltje paraat houden. Deze mopperaars voelen zich als tweederangs burgers behandeld omdat het mobieltje altijd voorrang krijgt. Maar het echte probleem zit dieper. En dat probleem heeft alles te maken met angst voor afwijzing, jaloezie en gevoelens van minderwaardigheid.

Feit is namelijk dat de moderne mens één geworden is met zijn mobieltje. Het mobieltje is het verlengstuk geworden van zijn identiteit: hij is het mobieltje en zijn mobieltje is zijn ik. Daarmee is in wezen alles gezegd. Degene, die zijn mobieltje voortdurend raadpleegt, wil niets anders dan zijn eigen bestaan in de wereld bevestigd zien. En als daar, toevalligerwijs, een ander persoon ‘live’ bij aanwezig is, dan is dat bijzaak.

Ik bedoel, de enkeling dient zich te realiseren dat hij niets voorstelt tegenover de ‘community’ waarmee de-mens-en-zijn-mobieltje in verbinding staat. Natuurlijk, een ‘live-gesprek’ kan voortgang vinden zolang er vanuit de ‘community’ niets aan informatie binnenkomt. Maar zodra de ‘community’ een teken van leven geeft dan is dat voor de mobiele mens hetzelfde als dat zijn hart spreekt. En waarom zou hij het geluid van zijn eigen hart negeren?

Niet dus. Het echte probleem zit dus bij de mensen die niet meegegaan zijn met hun tijd. Dat zijn mensen die misschien wel een mobieltje hebben, maar dan alleen voor functioneel gebruik. Het gaat om ouderwetse types die denken dat het mobieltje alleen bestaat om te bellen. Zij zeggen: ‘bellen of gebeld worden, dat doe je in je eigen tijd; een kwestie van fatsoen'. Maar deze visie is hopeloos achterhaald en kortzichtig. Het dragen van een mobieltje is veel meer dan het hebben van een telefoon zonder stekker. Mobiel-zijn betekent een sterke verbondenheid onderhouden met een wereld die de aanwezigheid van één enkel persoon overstijgt.

De ouderwetse types zijn bang om buiten de boot te vallen, om afgewezen te worden, om er niet toe te doen. En terecht. Want de werkelijkheid laat zien dat zij hopeloos achteroplopen; dat zij liever blijven hangen in verongelijktheid dan aansluiting zoeken bij de nieuwe wereldorde. Zij kunnen zich dan wel ergeren aan het feit dat het één-op-één-contact wordt onderbroken door een belangrijk whatsapp-bericht. Maar deze ergernis is een uiting van onmacht: het niet kunnen accepteren van hun eigen nietigheid.

Docenten eisen dat leerlingen hun mobieltje, bij binnenkomst, inleveren. En dat lijkt correct. Maar dan wordt er wel les gegeven aan een klas vol geamputeerde ego’s.

Emotioneel luchten

Mon, 16 Jan 2012 07:41:53 +0100

Even uithuilen. De frustraties van je afpraten. Boos worden en flink leeglopen. Iedereen heeft wel eens de behoefte om zijn hart te luchten. Het idee is dat een emotionele ontlading goed doet, de geest schoonspoelt zodat de mens weer in balans raakt en zijn dagelijkse bezigheden in alle nuchterheid weer kan oppakken.

Maar dat idee is onzinnig. Want wie zijn emoties de vrije loop laat gaan, raakt eerder alleen nog maar meer van streek. Nu heeft het emotioneel luchten inhoudelijk meestal hetzelfde karakter. Het gaat in de regel om gevoelde krenkingen, momenten in het contact met anderen waar men zich tekort gedaan voelt, genegeerd of geschoffeerd. De toon is die van morele verontwaardiging, van een soort verongelijktheid waarmee de toehoorder welhaast gedwongen wordt om begripvol te zijn: ‘zeg nou zelf, het is toch belachelijk voor woorden dat ik een heel weekend er voor uittrek om Frits te helpen bij de verhuizing en dat hij niet eens te moeite neemt om mij ervoor te bedanken.' Knikt de luisteraar instemmend, dan volgen als vanzelf eentonige variaties op hetzelfde thema: ja, precies en dan te bedenken dat ik aan het einde van de rit niet eens een kopje koffie kreeg aangeboden.' Heeft een gesprekspartner het lef om iets van tegengas te geven (‘maar misschien was Frits zo in beslag genomen door de hele verhuizing dat hij even geen oog had voor wie dan ook’), dan werkt dat als een rode lap op een stier: ‘ja, zeg ga je hem ook nog verdedigen; vind jij het dan normaal om te midden van te verhuisdozen gitaar te gaan spelen terwijl anderen aan het sjouwen zijn; nee, dan is ronduit asociaal, sorry hoor maar daar heb ik geen goed woord voor over'. Het vervelende is ook dat een emotionele ontlading, éénmaal ingezet, niet te stoppen is. Het gaat om dezelfde beweging -maar dan in omgekeerde richting- als wat gebeurt met iemand die één pinda eet: de rest van de pinda’s moeten dan worden opgegeten tot het punt van misselijkheid is bereikt. Wie per se een halt wil toeroepen aan de klager kan het emotioneel-luchten overnemen om er vervolgens een schepje bovenop te doen: ‘ik ga persoonlijk die Frits eens opzoeken en eisen dat hij zijn excuses aanbiedt; als het aan mij ligt dan zal die crimineel er niet mee wegkomen'. Kijk dan volgt nog wel eens wat relatievering: ‘ach nee joh, doe dat nou niet; misschien had Frits gewoon zijn dag niet’.

In de spreekkamer van de psycholoog is het emotioneel-luchten de dagelijkse praktijk. De therapeut heeft daar echter geen speciale behandeling voor. Dat hoeft misschien ook niet. Hij wordt ervoor betaald om te luisteren; en doet als schietschijf goed werk omdat hij voorkomt dat anderen het doelwit worden.

Terugkomen van weggeweest

Mon, 09 Jan 2012 07:44:28 +0100

Het kan de besten overkomen. Sterker nog, het zijn meestal de beste paarden van stal die het overkomt: volledig uitgeput thuis komen te zitten. De huisarts zal zeggen dat er sprake is van overspannenheid, een burnout; of wellicht neemt hij het woord ‘depressie’ in de mond.

Hoe het oordeel ook luidt, de patiënt zal moeten wennen aan het idee dat hij psychisch ziek is; en voor onbepaalde tijd echt afstand moeten nemen van het werk. Daarom is het ook, op zijn zachtst gezegd, medisch onverantwoord om de patiënt onder druk te zetten. Feit is namelijk dat werkgevers verplicht zijn (wet Poortwachter) om per onmiddellijk de zieke werknemer te ondersteunen in zijn terugkeer naar het werk. In de wet staat: ‘...wanneer duidelijk is dat het verzuim langer duurt dan 6 weken dan dient er door de bedrijfsarts een probleemanalyse opgesteld te worden. In deze probleemanalyse staat een beschrijving van de aard van de beperkingen, de mogelijkheden, de doelstelling (terugkeer in eigen functie, dan wel in aangepast werk of een andere functie) en een werkhervattingsprognose’. Nu is ooit deze wet in het leven geroepen om de instroom van arbeidsongeschikten te beperken. En dat is een nobel streven. Maar de dagelijkse praktijk laat zien dat patiënten zich vaak als oplichters of aanstellers behandeld voelen. De bedrijfarts is dan niet de dokter die de patiënt voorziet van noodzakelijke medische zorg. Nee, de bedrijfarts opereert als een betaalde waakhond die, in opdracht van de werkgever, het ziekteverzuim zo effectief mogelijk moet bestrijden. De professionele uitzonderingen daargelaten, is de meest populaire tekst van de bedrijfsarts: ‘hoe eerder u terugkeert naar het werk, hoe beter het is; ga volgende week maar alvast een kopje koffiedrinken met uw collega’s, dan houdt u een beetje ‘feeling’ met de werkvloer’. Het gevolg is dat patiënten bij mij op het spreekuur 10 tissues per minuut uit de tissuebox trekken. Nog meer dan al het geval was, twijfelen zij ernstig aan zichzelf, vooral omdat zij zich door hun vermoeidheid slecht kunnen verdedigen. Juist omdat het meestal gaat om overijverige lieden, is de acceptatie van het ziek-zijn een probleem. En die acceptatie is, boven alles, een noodzakelijke voorwaarde om beter te worden. Als de werkgever samen met de bedrijfsarts ook nog eens de reintegratie-kraan vol openzet, dan raakt de patiënt helemaal de kluts kwijt. De patiënt voelt zich in de regel al schuldig genoeg, vooral omdat hij zijn collega’s achterlaat met meerwerk. Dat schuldgevoel hoeft niet nog eens aangewakkerd te worden door de Poortwachters.

Terugkomen van weggeweest is een moeizaam proces. Heel langzaam herstellen is het motto dat patiënt, bedrijfsarts en werkgever dienen te hanteren. Eén ding staat zeker vast: gezond terugkomen kan alleen als de patiënt ook echt is weggeweest.

Nieuwjaarsstemming

Mon, 02 Jan 2012 07:46:26 +0100

Het nieuwe jaar wordt een moeilijk jaar. Tenminste, zo is de algehele stemming in ons land. Want crisismoe of niet, de crisisgeluiden zullen alleen maar luider klinken. En niet alleen het geluid. Ook de werkelijkheid van 2012 zal u rauw op het dak vallen. Alle zekerheden van weleer, staan nu op de tocht.

Geen vast arbeidscontract, geen volledige vergoedingen bij ziekte en geen waardestijging van het huis dat u ooit met veel optimisme heeft gekocht. Nee, de sfeer is grimmig. En u heeft daar, begrijpelijkerwijs, last van. Zozeer zelfs dat u onderhand echt aan alles gaat twijfelen. Nu is twijfelen aan alles wel heel erg veel. Maar wie crisisbesmet geraakt is, kan nu eenmaal niet meer doen alsof alles koek en ei is. Misschien dat zelfs uw eigen hond niet meer aanvoelt als dat lieve, trouwe beestje, maar meer lijkt op een hebzuchtige veelvraat die altijd uitgelaten wil worden op momenten dat het u net niet uitkomt. Over hebzucht gesproken. Ooit werd het meer-willen gezien als gezonde ambitie; een visie waar u zich tot voor kort prima in kon vinden. Maar dat mag niet meer. Nu zijn het de crisismanagers die het meer-willen in de kiem smoren en het tellen-van-zegeningen weer nieuw leven proberen in te blazen. En al die doemscenario’s gekoppeld aan waarschuwingen dat u met minder tevreden moet zijn, wekken behoorlijke ergernis op. Vervelend is alleen dat u het allemaal niet zomaar naast u neer kunt leggen. Ook u weet dat u meer dan eens op vakantie bent gegaan terwijl u het zich eigenlijk niet kon veroorloven. Erger nog: straks krijgt u een rekening gepresenteerd die u helemaal niet kunt betalen. Die gedachte leidt er zelfs toe dat u niet meer kan genieten van een lekker biefstukje, laat staan dat u nog zin heeft om een dagje te ontspannen in de sauna. Ach, wat kan het schelen. Hutspot en macaroni is goed genoeg. En de auto inruilen voor een elektrische scooter scheelt niet alleen in de wegenbelasting en parkeerboetes, maar verandert uw dagelijkse fileleed op slag in fileleedvermaak. Tenminste, als er in Nederland straks nog files zijn. Want als iedereen op de rem staat, zijn geld op zak houdt en een trui aantrekt in plaats van de verwarming aan te doen, dan kunnen we straks helemaal niets meer aan elkaar verdienen. Zo wordt het heersend pessimisme een stemming waarmee we elkaar alleen maar de afgrond in praten. Dan slaat u angstig-knagende stemming ineens om in brutale opstandigheid, waardoor u meer dan ooit tevoren zin krijgt om gewoon voor uzelf te beginnen.

Het nieuwe jaar wordt een moeilijk jaar; vol onzekerheid en twijfel. Maar dat is ook het lichtpunt. Want wie openlijk durft te twijfelen, bereidt zich voor op iets nieuws. Gelukkig Nieuwjaar.

Familieonderhoud

Mon, 19 Dec 2011 07:35:33 +0100

Van uw partner kunt u scheiden. Vriendschappen kunnen doodbloeden. En als uw werk u niet bevalt, inclusief de collega’s, dan is een nieuwe baan de beste oplossing. Mensen die uw moeite niet waard zijn, kunnen doorgaans heel gemakkelijk in de geestelijke prullenbak gedeponeerd worden. De enige uitzondering betreft familieleden.

Hoezeer die het ook verdienen om als relaties te worden opgedoekt, het blijft lastig om dat definitieve punt te zetten. Daarom adviseer ik u ook om het niet te doen. Familierelaties zijn namelijk een natuurlijk gegeven die net zo vastliggen als uw achternaam. Uw familieleden zijn geen mensen die u heeft kunnen uitzoeken. Zij zijn u toebedeeld, net als de kleur van uw huid of de lengte van uw vingers. Natuurlijk, u kunt net als Michael Jackson dat deed, proberen te ontsnappen aan uw oorsprong. Maar u kent het trieste resultaat: psychische ontreddering waar de dood op volgt. Als psycholoog heb ik uiteraard wel begrip voor uw overwegingen om familieleden te verbannen. Wellicht heeft u een broer die op slinkse wijze de erfenis van uw ouders heeft proberen weg te sluizen. Ook kan het zijn dat de zus van uw moeder altijd negatieve verhalen over u verspreidt enkel en alleen omdat zij jaloers is op uw succes. Of misschien zijn het juist uw ouders die op geen enkele manier ooit moeite doen om belangstelling te tonen voor uw wel en wee; laat staan dat zij ook maar iets van betrokkenheid tonen voor hun kleinkinderen. Moet u dan degene zijn die voortdurend het initiatief neemt? En is het dan de bedoeling om met de komende feestdagen bij elkaar aan tafel te zitten, zogenaamd gezellig te doen, terwijl iedereen elkaars bloed wel kan drinken? Mijn antwoord is: ja. Hoewel, zogenaamd gezellig-doen hoeft ook weer niet. U kunt, net als met de cadeautjes, lekker uitpakken tegenover iedereen die u voor de voeten loopt. Als familie al ergens goed voor is, dan is het wel als boksbal. Iemand de mantel uitvegen om het daarna weer goed te maken is een oefening waarmee u eelt op de ziel kweekt. Bovendien is het voordeel dat u geen tijd meer kwijt bent aan het gepieker of u nu wel of geen toenadering moet zoeken. Het opheffen van familieleden geeft doorgaans alleen maar voeding aan zelftwijfel, En als er iets is waar u geen baat bij heeft dan is het wel een naar gevoel over uzelf, ook al weet u honderd procent zeker dat u in uw recht staat.

Het gezegde ‘het bloed kruipt waar het niet gaan kan’ is maar al te waar. Blijf daarom het contact met de familie onderhouden. Want het blokkeren van de bloedsomloop leidt onherroepelijk tot ademnood. Laten stikken is geen optie. Diep zuchten wel.

Verwaarloosde depressie

Mon, 12 Dec 2011 07:45:37 +0100

Het mag nog steeds niet zo heten. Daarom wordt de psychische ziekte depressie meestal vervangen door uitdrukkingen als ‘hij zit in een burnout’, ‘zij is finaal door het ijs gezakt’ of ‘hij lijkt wel overspannen’. Ook termen als ‘opgebrand’, ‘over de rooie’ of ‘er doorheen zitten’ verraden:

het taboe op het hebben van een depressie. Mensen willen niet psychisch ziek zijn alsof ze voor het leven als psychiatrisch geval (lees:zo gek als een deur) gebrandmerkt zullen worden. Dit gegeven maakt ook dat depressieve patiënten niet de behandeling krijgen die ze verdienen; en niet in de laatste plaats omdat ze dit zelf tegenhouden. Ook huisartsen, medische specialisten en dierbaren tonen vaak weinig medewerking als het gaat om een deugdelijke behandeling van depressieve klachten. Hier en daar wordt nog een receptje uitgedeeld (antidepressiva) of een bemoedigend schouderklopje uitgedeeld met adviezen als ‘neem eens een tijdje vrij’ of ‘denk nou maar eerst even aan jezelf’. Maar ik kan u verzekeren: dit soort raadgevingen schoppen geen deuk in een pakje boter. Meestal blijft de patiënt in huiselijke omgeving, trekt zich terug op zijn favoriete stoel of gaat op bed liggen en staart eindeloos naar het plafond alsof de verlossing van boven moet komen. Een enkeling dwingt zichzelf om op het werk te verschijnen. Tegenover de buitenwereld probeert hij het allemaal nog wat te laten lijken, terwijl in werkelijkheid niets productiefs meer uit zijn handen komt. De energie is op en de wilskracht is verlamd. De uitputting is zo extreem dat het brein golven van paniek veroorzaakt. En alsof dat al niet erg genoeg is, ervaart de patiënt een voortdurende spanning als gevolg van het plichtsgevoel enerzijds en het onvermogen om te presteren anderzijds. Deze aanhoudende stress maakt de depressie alleen maar erger en kan zelfs tot hersenbeschadigingen leiden; iets wat zich kan uiten in permanente ontregeling van het autonome zenuwstelsel (slecht slapen, darmspasmes en jeukaanvallen). De verwaarlozing van een depressie kan zelf hartfalen en herseninfarcten teweegbrengen, enkel en alleen maar omdat het lichaam zoveel aanhoudende stress niet aankan. Het zal u duidelijk zijn dat de depressieve patiënt voor een dergelijk ondragelijk lijden onmiddellijk moet worden opgenomen in het ziekenhuis. En gelukkig weten psychiaters, verpleegkundigen en therapeuten op de PAAZ (Psychiatrische Afdeling Algemeen Ziekenhuis) wel raad met dit soort patiënten. Toch blijft het hele idee van ‘opname’ een schrikbeeld (‘ dan ben je wel heel ver heen’).

Wanneer de depressieve patiënt zich toch overgeeft aan het idee dat hij ziek mag zijn, kan hij alleen al door de opname zelf heel snel opknappen. Logisch, want als de druk wegvalt om te ‘moeten’, komt het brein eindelijk tot rust. Psychisch ziek-zijn is geen teken van persoonlijke zwakte. Weigeren om dit in te zien is dat wel.

Lach van Sinterklaas

Mon, 05 Dec 2011 09:03:01 +0100

Ook Sinterklaas is door de crisis geraakt .Er is nu een stuk minder te besteden. Van de problemen in Spanje bent u op de hoogte. Het breed laten hangen behoort tot het verleden. Nu ben ik als Heiligman wel wat gewend. Met een beetje minder kom ik heus wel rond. Veel belangrijker vind ik tegenwoordig: Zijn al mijn Zwarte Pieten wel gezond.

Zeker ook het verzorgen van mijn schimmel

Heeft voor mij de allerhoogste prioriteit

Want zonder mijn trouwe aanhang

Ben ik al mijn kracht en uitstraling kwijt

Als het om loyaliteit en verbondenheid gaat

Dan is de Sint heel overtuigd en vastberaden

Ik hou ook helemaal niet van dat moderne vreemdgaan

Omdat daardoor dierbare naasten worden verraden

Het is in deze moeilijke tijden

Zo belangrijk om er voor elkaar te zijn

Want wat overblijft met geld alleen

Is de aanblik van heel veel schone schijn

Natuurlijk moet de schoorsteen roken

Behalve als de schoorsteenpiet zijn afdaling doet

Binnenshuis moet de temperatuur toch zijn gestegen

Omdat het liefdesvuur hem dan begroet

Geen computers of dure spelletjes

Vergeet de juwelen en dat moderne espresso-apparaat

Het worden gekke surprises en een chocoladeletter

Want de Sint wil dat het om de genegenheid gaat

Wel heb ik gedichten geschreven

En krijgt u met deze een voorproefje gepresenteerd

Mijn verjaardag wil ik dit jaar zo vieren

Dat een ieder vooral persoonlijk wordt gewaardeerd

Trek daarom geen zuur gezicht

Als het kadootje niet is wat u heeft verwacht

Wees er liever van doordrongen

Dat een sfeer van gezeligheid de levenspijn verzacht

Doe zelf ook vandaag wat extra moeite

Om de nadruk te leggen op het onderlinge plezier

De aanwezigheid van luxe mag dan minder zijn

Met het toelachen van elkaar geniet u des te meer

Sowieso mag er wel meer worden gelachen

Zegt de provocatieve lachpiet en terecht

Wat de tijd niet oplost, is geen probleem

Ja die wijsheid komt van mijn plagerige knecht

Van mij krijgt u de breedste glimlach van het jaar

Met een knipoog en een schouderklop

En bent u dan nog steeds niet tevreden

Dan verdient u een ouderwetse schop

Vreemdgaan is normaal

Mon, 28 Nov 2011 08:16:36 +0100

Is uw relatie in een sleur geraakt? Raakt u niet meer opgewonden als u naar uw partner kijkt? Koestert u al langer de wens om het eens met een ander te doen? Geen probleem. Even inloggen op secondlove.nl en u kunt uw hart ophalen. Veilig en discreet vreemdgaan is de uitvinding van deze moderne tijd.

U hoeft het alleen maar te proberen en u zult het vreemdgaan als normaal ervaren. Zeker als ik u daar vandaag psychologisch in ondersteun. Belangrijk is namelijk dat u afstapt van uw ouderwetse ontrouwgedachten en die inruilt voor de frisse ideeën van het hedendaagse flirten en daten. Oubollig is het bijvoorbeeld om te denken dat u tegenover uw vaste partner open en eerlijk moet zijn. Moderner is het om stukje beleving te omheinen met piketpaaltjes waar niemand anders bij kan dan uzelf. U bent helemaal niet verplicht om alles te delen; en al helemaal niet de informatie die leidt tot afkeuring, verontwaardiging en ruzie. U gaat toch ook niet vertellen dat u uw boterhammetjes in de prullenbak heeft gegooid en een lekker puut patat heeft gekocht? Dat leidt alleen maar tot relationeel gehakketak waar niemand beter van wordt. Achterhaald is ook het idee dat het vreemdgaan de ander zou kwetsen. Ja, misschien als het overspel aan het licht komt. Maar, dat hoeft helemaal niet. Discreet vreemdgaan houdt uw vaste partner uit de wind. Zolang uw wederhelft niets op het spoor komt, is er ook niets om ophef over te maken. Immers, wat niet weet wat niet deert. Helemaal uit de tijd is het idee dat de mens monogaam hoort te zijn. Ik bedoel, het feit dat half Nederland vreemdgaat is het bewijs dat dit onzin is. Veel moderner is de gedachte dat de mens meer kan dan exclusief van één persoon houden. Het hart gesloten houden voor al die anderen leuke contacten is een vorm van emotionele onderdrukking waar mensen geestelijk ziek van worden. Veel gezonder is het om uw hart open te stellen en uw vermogen tot liefhebben ook echt een kans te geven. Alleen dan weet u dat u alles uit uzelf gehaald hebt. Als er iets is dat voldoet aan de definitie van modern dan is het wel de gedachte dat u en uw behoeftes op de eerste plaats komen. Volgens de oude reglementen wordt het vreemdgaan ook getypeerd als leugen en bedrog. Maar dat geldt alleen voor degene die zich belogen en bedrogen voelt. Als vreemdgaande bent u namelijk gewoon trouw aan uzelf. En dat is genoeg.

Mijn vaste supermarkt is AH. Maar, ik mag toch ook een boodschapje halen bij de Aldi. Zo is ook vreemdgaan: gewoon eens een keertje winkelen bij de concurrent. Niets vreemds aan, dat vreemdgaan.

Overprikkeling

Mon, 21 Nov 2011 07:45:52 +0100

Een dagje in het pretpark. Feestvieren bij de familie. Winkelen op de zaterdagmiddag of met een grote vriendengroep naar de wintersport. Voor veel mensen zijn dit allemaal activiteiten om naar uit te kijken. Voor een select gezelschap betekent het eerder een uitputtingslag. Niet dat deze mensen er geen zin in zouden hebben.

Integendeel, ook zij willen er gewoon bijhoren. Maar de praktijk leert dat er gemakkelijk sprake is van overprikkeling. Zelfs een iets te lang verblijf in de supermarkt kan leiden tot een spontane energiecrisis. Het grootste probleem is de angst om anderen teleur te stellen. Als ik deze mensen op mijn spreekuur krijg, dan blijkt dat het fenomeen van overprikkeling al aanwezig was in de vroegste jeugd. Het zijn dan kinderen die aan de kant blijven staan bij een verjaardagsfeestje, het liefste alleen spelen of hooguit met één vriendje tegelijk en geheel uit zichzelf bijtijds naar bed gaan. Ook zijn het kinderen die, bij huwelijkse ruzies, lichamelijke klachten ontwikkelen zoals bedplassen, hoofdpijn of nare dromen. Dit feit wijst in de richting van een erfelijk bepaald gebrek: het niet kunnen filteren van hoofd- en bijzaken; en dan in de breedste zin van het woord. De aanvoer van geluid, licht, geur en sociaal contact komt in al zijn hardheid binnen, zonder dat in voldoende mate onderscheid gemaakt kan worden tussen relevante en irrelevante signalen. Stemmen klinken overal even hard en in gezelschap kan het gesprek aan een tafeltje verderop niet worden uitgeschakeld. Twee geluidsbronnen zijn sowieso uit den boze, zoals een verhaal aanhoren van iemand terwijl op de achtergrond de televisie aanstaat. Hoe gek het ook klinkt: genoeg mensen die lijden aan een chronische toestand van overprikkeling zonder dat zij weet hebben van hun beperkingen. De vermoeidheid die hiervan het gevolg is kan leiden tot volledige uitputting en in het ergste geval een verlammende depressie. Eerste stap is dus in ieder geval de onderkenning van het probleem. De oplossing is voor velen een nog groter probleem. Want hoe leg je de goegemeenschap uit dat teveel gezelligheid een aanslag is op het gestel. Veelal is er dan de angst om als zeurderige, klagerige aansteller door het leven te gaan. Voor een gezond bestaan is er uiteindelijk toch maar één redmiddel: leren om bijtijds af te haken, vluchtwegen zoeken om de massa te ontwijken en een eigen plek afbakenen waar de rust en stilte is gegarandeerd. Tegen wie of welk gezelschap dan ook moet het normaal worden om te zeggen: ‘leuk om samen te zijn, maar langer dan een uurtje hou ik het niet vol’.

Wie zijn beperkingen overtuigend brengt, kan zijn omgeving liefdevol africhten. Op termijn kan een uitnodiging van een vriendin dan luiden: ‘ik heb een eenpansmaaltijd gekookt, dan ben je sneller thuis'.

Blijven zitten

Mon, 14 Nov 2011 07:51:35 +0100

Wie ooit op school is blijven zitten, weet hoe vervelend dat is. Tegelijkertijd is het een tegenslag met één groot voordeel: herhaling maakt de zittenblijver op slag de beste van de klas. Van kneus tot knaller is dan weer een ervaring die voor herhaling vatbaar is. Toch heeft onze samenleving iets tegen mensen die blijven zitten.

Zittenblijvers worden gezien als star en ongemotiveerd. Bij voortduring wordt iedereen aangespoord om zich te blijven ontwikkelen, om mobiel te zijn; in ieder geval niet om te blijven zitten waar hij zit. Want, wie blijft zitten komt niet verder. Wie niet verder komt, blijft achter. En achterblijvers tellen niet mee. Nu moet ik wel bekennen dat ik mijn best gedaan heb om over te gaan; net zoals ik mijn eigen kinderen heb aangespoord om steeds een stapje verder te komen dan ze al waren. Desondanks staat het mij steeds meer tegen wanneer (jong)volwassenen praten over het ‘werken aan hun CV’, of ‘een opstapje naar meer’ en ‘het uitzetten van een traject om te komen tot een goede carrièreplanning’. Deze instelling leidt er toe dat een baan als kelner, postbode of fietsenmaker niet meer als volwaardig wordt gezien. Maar het gaat nog verder dan dat: wie onderwijzer is moet pedagoog worden, wie afstudeert moet promoveren en wie het nieuws presenteert moet ooit een eigen programma krijgen. Mensen die gewoon hun werk doen kunnen en mogen niet tevreden zijn met wat zij doen. Hun werk is een tussenstap naar iets wat meer perspectief (= geld) biedt. Geen wonder dat het zo slecht gesteld is met de dienstverlening in Nederland. Niemand die er belang bij heeft om de klant te bedienen. Er wordt alleen maar gewerkt om zo snel mogelijk weer weg te kunnen. Hetzelfde verschijnsel is ook waarneembaar in relaties. Mensen ontmoeten elkaar niet om aan elkaar vast te blijven zitten. Nee, mensen ontmoeten elkaar om andere mensen te leren kennen die weer de juiste mensen kennen om verder te komen. Zo is iedereen aan het netwerken waardoor de belangstelling voor elkaar niet opgevat moet worden als oprechte, persoonlijke belangstelling, maar eerder als een noodzakelijk kwaad om uiteindelijk tot iets goeds te komen. Ook mag u niet blijven zitten in uw eerste woning. De bedoeling is dat u doorstroomt, plaats maakt voor nieuwkomers en iets aanschaft wat u net niet kan betalen. Want de rode cijfers op uw bankrekening zijn een stimulans om u zelf nog verder te ontplooien in de richting van een beter, een creatiever en vooral een maatschappelijk ontwikkeld leven.

Mijn schoonmaakster Vivian is een geweldige moeder en slim bovendien. Elke keer als zij weer geweest is, vraag ik voor de zekerheid of zij nog terugkomt. Gelukkig voor mij is zij een kundige zittenblijver.

Onbewust vrijgezel

Mon, 07 Nov 2011 08:03:01 +0100

Is het voor u een raadsel waarom anderen wel het liefdesgeluk hebben gevonden en u niet? Dan wordt het tijd om een kritische blik in de spiegel te werpen. Want, vrienden mogen u dan proberen gerust te stellen met opmerkingen als ‘jouw tijd komt nog wel’ of ‘op elk potje past een dekseltje’, maar diep van binnen

knaagt het gevoel dat u misschien iets doet wat u niet zou moeten doen; of dat u iets niet doet wat u wel zou moeten doen. En dat klopt. Het is uw onbewuste die ervoor zorgt dat u vrijgezel blijft. Jazeker. Er een aantal beproefde recepten om het liefdesgeluk te saboteren. (1) U bent een regelneef en heimelijk weet u dat u zelf alles het beste kunt bestieren; u heeft een hekel aan mensen die zich bemoeien met uw bestaan; heerlijk om thuis te komen waar niemand aan uw spullen is geweest; het idee alleen al dat een ander zich aan u opdringt, staat u gewoonweg tegen. (2) U bent in wezen bijzonder op uw vrijheid gesteld en heeft mettertijd een claimallergie ontwikkeld; zodra iemand ook maar suggereert dat u iets zou moeten (‘mijn ouders zijn 25 jaar getrouwd; het lijkt me logisch dat we samen gaan’), dan laat u niets meer van u horen; was de relatie ooit aan, dan is hij na een claim zeker uit. (3) U bent zelf degene die claimt: als een havik stort u zich op een gewillig prooi en eist zoveel gezamenlijkheid dat de ander wel op de vlucht moet slaan, al was het alleen maar om nog adem te kunnen halen; heimelijk denkt u zoveel liefde te verdienen dat een ander daar nooit aan kan voldoen. (4) Zelf bent u niet moeders mooiste exemplaar; eigenlijk bent u, strikt genomen, middelmatig in alles wat u op het levenstoneel presteert; tegelijkertijd eist u wel het allerhoogste van een kandidaat-partner; daarom valt iedereen af en zeker de persoon die, qua middelmaat, juist in aanmerking genomen zou moeten worden; u verdient het minimumloon, maar u wilt alleen in een Rolls Royce rijden. (5) Eigenlijk vertrouwt u niemand; en al helemaal niet iemand die genegenheid toont; de ervaring leert dat er altijd een verborgen agenda is, dat de ander uit is op persoonlijk gewin (geld, macht, kinderwens); het is aan de ander om te overtuigen dat zijn liefde puur is, maar niemand die daar ook maar enige moeite voor doet; heimelijk weet u dat u zich door niemand voor het karretje laat spannen.

Geluk in de liefde is niet iedereen gegeven. De meeste mensen hanteren ‘trial and error’, oftewel: net zo vaak mislukken tot het goed gaat. Maar dan moet u uw leven ook echt willen delen met een ander.

Langer leven

Mon, 31 Oct 2011 07:53:55 +0100

Kwam er water uit de kraan toen u vanmorgen ging douchen? Werd u begroet toen u vandaag op het werk verscheen? En verwacht u wat te kunnen eten als u vanavond thuiskomt? Ach, alles loopt zoals het loopt; op de manier die niet zoveel anders is dan u dat normaliter gewend bent. Maar, zo vanzelfsprekend als alles lijkt, is het niet.

De dingen die gebeuren zijn geen natuurverschijnselen, zoals het opkomen en neergaan van de zon dat wel is. Nee, alles wat loopt, loopt niet vanzelf. Daar zit iemand achter, een mens van vlees en bloed. En net als u zelf, draagt ieder ander een steentje bij om alles wat loopt ook goed te laten verlopen. Het probleem is dat u zelden even stilstaat bij al die kleine of grotere inspanningen die anderen zich getroosten. En dat probleem heeft tot gevolg dat mensen geestelijk afhaken, vermoeidheidsklachten ontwikkelen, humeurig worden, ziek thuisblijven, weglopen, aan de drank raken, in staking gaan, van partner wisselen, emigreren of zich volproppen met eten. Nu zal het u misschien wel worst wezen hoe andere mensen van het padje raken. Maar, dat is precies de houding die ik bedoel. Niemand die even de moeite neemt om wat positieve aandacht te schenken aan zijn medemens. Juist in deze tijd, waarin de financiële beloningen achterblijven bij wat iedereen had gehoopt, hebben mensen behoefte aan enige erkenning en waardering voor hun inzet. En laat uw schouderklopje, uw knipoog, uw compliment of uw aanmoediging nou net het verschil kunnen maken. U kunt een glimlach toveren op het gezicht van zo velen; een liefdevol gebaar waar zij nog dagen lang op kunnen teren. Neem even de tijd om koffie te drinken met de schoonmaakster, doe eens navraag over haar wel en wee en benadruk hoe heerlijk fris en opgeruimd alles is als zij haar werk heeft gedaan. Blijf eens wat langer zitten aan de ontbijttafel en toon uw blijdschap, gewoon met het feit dat uw geliefden er zijn. Heeft u een leidinggevende positie, kijk eens naar alle namen van de mensen die voor u werken en ga eens even langs op de werkvloer met de bedoeling om iets aardigs te zeggen over hun betrokkenheid bij het bedrijf. Bent u zelf één van de vele werknemers, schiet dat één van de managers aan en informeer eens naar zijn ideeën en plannen voor de toekomst. Juist de figuren aan de top moeten altijd aanhoren wat er mis is; meer dan dat zij ooit iets vriendelijks krijgen toebedeeld.

Wie doodgaat krijgt meestal veel lof toegezwaaid door eenieder die hem mist. Maar dat is mosterd na de maaltijd. Nu, zonder dralen wat vaker zeggen: ‘fijn dat je er bent’. Daar leeft een mens ook langer van.

Bij elkaar passen

Mon, 24 Oct 2011 07:54:00 +0200

Een vraag die mij vaak wordt gesteld is: ‘passen we eigenlijk wel bij elkaar’. Het is een vraag die altijd weer boven komt drijven als mensen relatieproblemen hebben. Als psycholoog word ik dan gesommeerd een oordeel te vellen die het liefst ook nog wetenschappelijk verantwoord is;

met misschien wel de tekst: ‘nee, jullie passen helemaal niet bij elkaar omdat onderzoek heeft aangetoond dat mannen met een snor emotioneel niet synchroon lopen met vrouwen die in hun jeugd met autootjes hebben gespeeld’. Feit is gewoon dat het hele begrip van ‘bij elkaar passen’ voor geen meter deugt. Hoe dat begrip van ‘bij elkaar passen’ de relatiewereld ingeslopen is, is mij een raadsel. Ik vind het meer van toepassing op kleding: het kanariegele truitje vloekt met de roze broek en past al helemaal niet bij een vrouw met henneprood haar. Alhoewel, er zijn mensen die er zo bijlopen en een geheel nieuwe trend in gang zetten. Over smaak gesproken: sommig voedsel lijken ook niet bij elkaar te passen zoals zuurkoolsoep met komkommersla of een broodje patat met abrikozenjam. Alhoewel, sinds het begrip ‘fusion’ in de culinaire wereld zijn intrede heeft gedaan, is het niet vreemd om Chinees loempiadeeg te vullen met Iers lamsgehakt. Als het om liefdesverhoudingen gaat lijkt er een soort superfusion-trend te ontstaan. Het is niet meer uitzonderlijk wanneer een Poolse geschiedenisstudent verkering krijgt met een Belgische kapster of een Australische turnster tijdens een trainingskamp in Canada verliefd wordt op een Amerikaanse scheidsrechter van Koreaanse komaf. Kijk alleen maar naar de combinaties in ons eigen Koningshuis en het niet-bij-elkaar-passen lijkt juist de ideale combinaties te geven. De schoonheid van liefdesrelaties is juist dat twee mensen, wellicht zo verschillend als dag en nacht, bij elkaar willen passen. Man en vrouw gaan op zoek naar het leren spreken van een gemeenschappelijke (liefdes)taal, naar het samensmelten van de individuele familieculturen en naar het vervullen van elkaars dromen. Dat is wat verschillend zo boeiend maakt. Maar dat betekent ook niet dat twee gelijkgestemde zielen in rap tempo op elkaar zijn uitgekeken. Juist een overvloed aan oorspronkelijke gezamenlijkheid kan zeer bestendige liefde geven. Nee, de vraag ‘passen we wel bij elkaar’ is eerder een omzichtige manier om kenbaar te maken dat de één overweegt om de ander te dumpen. Vergelijkbare uitspraken zijn ‘wat is houden van’ of ‘mijn gevoel is weg’ en ‘het ligt niet aan jou, maar aan mij’. En in de regel is er al langere tijd een nieuwe geliefde die de persoon in kwestie beter past.

De vraag ‘passen we bij elkaar’ is daarom een vraag om twijfel te zaaien, verantwoordelijkheid af te schuiven in de hoop dat de ander onpasselijk wordt; om vervolgens niet meer bij elkaar te hoeven passen.

Bejaardentaal

Mon, 17 Oct 2011 07:33:24 +0200

Ondanks de financiële crisis draait de jeugdigheidindustrie op volle toeren. Vooral vrouwen melden zich voor ooglidcorrecties, facelifts, fillings en botoxbehandelingen. Ook zijn modderbaden, vitaminekuren, sapdiëten en dieptemassages bijzonder populair.

Dan nog naar de sportschool en wat vlotte kleding en de strijd tegen de ouderdom lijkt voor even gewonnen. Opvallend is in ieder geval dat het jong-blijven vooral lichamelijk wordt aangepakt. Wat er zich tussen de oren afspeelt, lijkt mensen minder te interesseren. En dat is vooral te merken aan de bejaardentaal die wordt gesproken. Wilt u daarom echt jong blijven dan is het niet genoeg om alleen aan de buitenkant te knutselen. Ook uw binnenkant heeft onderhoud nodig zodat bejaarde gedachten zich niet vertalen in typisch bejaarde uitspraken. Ik bedoel, u kunt dan wel een rimpelloos gezicht hebben, maar uw spreektaal zal dan toch uw werkelijke leeftijd verraden. Bejaarde zinnen beginnen doorgaans met de drie woorden ‘in mijn tijd’ aangevuld met wat zeurderige verhalen over hoe alles beter, leuker, gezelliger, gedisciplineerder, veiliger, normaler, eenvoudiger en overzichtelijker was. Over zeuren gesproken: ongeacht de inhoud is het brommen, klagen en mopperen een teken van ouderdom. Let daarom ook hoe u gaat zitten: de diepte van het zuchten gaat gelijk op met het klimmen der jaren aangevuld met woordelijke verzuchtingen als ‘goed dat ik even zit’, ‘dat was mij het dagje wel’ of ‘ik heb mijn portie wel gehad’. Het ouder-worden vraagt ook om acceptatie van uw overbodigheidstatus. (Klein)kinderen hebben een hekel aan opmerkingen als ‘jammer dat je zo weinig langskomt’, ‘ben je mijn telefoonnummer soms kwijt’ of ‘is het nou zoveel moeite om je ouders even te informeren over wat je aan het doen bent’. U mag trots zijn dat u de kinderen tot zelfredzame wezens hebt opgevoed; en uw dankbaarheid dient groot te zijn wanneer de (klein)kinderen, tussen alle bedrijvigheid door, toch een beetje tijd voor u uittrekken. Heeft u het genoegen om echt jonge mensen te ontmoeten, wees dan vooral geïnteresseerd in plaats van rap met kritische opmerkingen te komen zoals ‘wat levert zo’n studie dan op’, ‘kun jij je het wel veroorloven om niet te weten wat je wilt’, of ‘ik denk dat je wel een andere toon aanslaat als je zelf de kost moet verdienen’. Gun het de jongeren om nog voor even wat zorgeloos rond te dolen en laat uw eigen bloed, zweet en tranen buiten de discussie. Helemaal erg is quasi-jong meepraten met uitdrukkingen als ‘vet cool’ of ‘lekker chillen’. Dat is net zo erg als een strakke jurk over een uitdijend lichaam heentrekken.

Kan het u helemaal niets schelen dat u ouder wordt, dan is dat ook prima. Want, het geluk van tevreden senioren is dat zij een gezonde lak hebben aan hoe zij overkomen.

Eer uw schoonmoeder

Mon, 10 Oct 2011 07:52:13 +0200

Schoonmoeders zijn loeders. Zij zijn vals, manipulatief en achterbaks. Schoonmoeders zijn heksen van het soort die er alleen maar op uit zijn om bestaande familierelaties kapot te maken. Tenminste, zo wordt er doorgaans over schoonmoeders gesproken. Het woord ‘schoonmoeder’ alleen al roept automatisch een negatieve reactie op.

Maar de werkelijkheid is anders: schoonmoeders hebben een ondankbare taak en kunnen vanuit hun positie als moeder van de koude kant het gewoon niet gauw goed doen. Is de schoonmoeder de moeder van de man, dan voelt de vrouw zich vaak al vanaf het begin van haar huwelijk onzeker. Is zij een waardige opvolgster? Kan zij net zo goed koken, schoonmaken en organiseren als de moeder van haar man dat altijd deed? Is het antwoord ‘ja’, dan zal zij zich toch blijven afvragen waarom zij zo blijft twijfelen aan zichzelf. Het is dan maar wat gemakkelijk om het de schoonmoeder te verwijten dat zij zich, als schoondochter, zo bekeken en bekritiseerd voelt. Is het antwoord ‘nee’, namelijk dat zij als opvolgster de mindere is, dan is dat ook de schuld van de schoonmoeder. Het bekende verwijt is dan: ‘ja, mijn schoonmoeder heeft mijn man zo in de watten gelegd dat het lijkt alsof ik haar zoon verwaarloos’. In beide gevallen wordt de schoonmoeder van iets beticht waar zij part noch deel aan heeft. Het is de schoondochter die op de loop gaat met haar eigen fantasieën zonder dat de schoonmoeder nog maar iets gedaan heeft. Is de schoonmoeder de moeder van de vrouw, dan voelt de man zich vaak al vanaf het begin van zijn huwelijk onder druk staan. Hij moet, op zijn minst, genoeg geld verdienen om ‘haar prinsesje’ van alle gemakken te voorzien. Ook in dit geval is het onzinnig om met de beschuldigende vinger naar de schoonmoeder wijzen. Feit is namelijk dat de man, met of zonder schoonmoeder, gewoon zijn best moet doen. Punt. In de praktische omgang met de kinderen is het ook lastig, vooral als schoonmoeder ook oma geworden is. Is oma leuk, ondernemend en aanwezig voor haar kleinkinderen dan doet zij dat vast en zeker om de ouders een minderwaardigheidsgevoel te bezorgen. Is oma stilletjes, afwachtend en minder aanwezig, dan zal het haar kennelijk helemaal geen barst kunnen schelen hoe het met haar (klein)kinderen vergaat. Ruimt oma alles op bij de kinderen, dan is zij opdringerig en bemoeizuchtig. Laat zij alles liggen zoals het is, dan is zij die trut waar je alleen maar nog extra werk van hebt.

Moeders zijn moeders. En schoonmoeders zijn niet anders. Zij willen alleen maar één ding: het allerbeste voor hun (klein)kinderen. Juist omdat schoonmoeders van de koude kant zijn, verdienen zij het om met extra warmte te worden bejegend.

Samen boodschappen

Mon, 03 Oct 2011 07:36:07 +0200

Is het u wel eens opgevallen dat alleen jonge stellen samen boodschappen doen? Nou, kijk maar goed. Met een verliefde blik in de ogen trekken zij hand in hand langs de schappen en wordt alles meteen goedgekeurd wat in het karretje belandt.

Sterker nog, elk gekozen artikel wordt van harte toegejuicht omdat hiermee weer iets van elkaars verlangens wordt geopenbaard. De oudere stellen zijn allang afgehaakt. Zij gaan niet samen boodschappen doen uit angst dat hiermee de relatie weer eens op scherp komt te staan. Het lijkt zo onschuldig. Maar als er iets wat twee mensen uit elkaar kan drijven dan is het wel een bezoekje aan de plaatselijke supermarkt. Goed beschouwd is dat ook niet meer dan logisch. Hij heeft alleen maar oog voor wat echt nodig is en hanteert een tempo die er op gericht is om zo snel mogelijk de uitgang te bereiken. Voor de vrouw is het doen van boodschappen niet zoveel anders dan het rondlopen in een kledingzaak. Zij is aan het winkelen en dat betekent dat ook naar vanalles gekeken wordt wat niet persé gekocht hoeft te worden. De vrouw pakt een nieuw soort yoghurt in handen, leest de achterkant om het vervolgens terug te leggen omdat het teveel vet bevat. Ook kijkt zij naar de nieuwe oogst handperen, niet om te hebben maar eerder omdat het er zo lekker fris uitziet. Haar tempo is zo langzaam dat het zelfs ruimte laat om met willekeurige bekenden de laatste nieuwtjes uit te wisselen. De man wil niemand spreken omdat kletsen van de tijd afgaat die hij nodig heeft om thuis achter zijn computer te chatten. Op een impulsieve manier kan de man ook ineens besluiten om iets anders dan anders te kopen. Maar, dat wil hij kunnen doen zonder dat hij zich moet verantwoorden. Hij wil geen stem horen met opmerkingen als ‘waarom koop je gezouten nootjes nu de dokter heeft gezegd dat je hoge bloeddruk hebt’ of ‘hoe kom je erbij om melkchocolade repen te nemen als je weet dat ik alleen van puur houd’. Bovendien, zij heeft zo haar eigen systeem: de grote flessen, blikjes en doosjes gaan tegen de achterkant van het karretje terwijl de kwetsbare producten zoals het fruit, de eieren en de koekjes apart aan de voorkant liggen; zo dat zij weer netjes in de juiste volgorde op de loopband kunnen worden gelegd. Zijn systeem is geen systeem en gooit alles bij elkaar omdat hij het leuk vindt om te gokken op een goede afloop.

Voor de vrijgezel is de supermarkt één grote versiertuin. Hij vraagt aan die leuke vrouw hoe zij spaghetti bolognese maakt, luistert aandachtig, knipoogt en zegt: ‘dat is teveel om in mijn eentje op te eten’.

Elkaar iets gunnen

Mon, 26 Sep 2011 07:48:37 +0200

Vraag een willekeurig persoon of hij gul, ruimhartig of toegeeflijk is en hij zal dat van harte beamen. Omgekeerd zien mensen zichzelf niet zo gauw als krenterig, hebberig of stijfkoppig. Nee, het zelfbeeld is doorgaans dik in orde en daarom dunnetjes als het om zelfkritiek gaat.

Want de realiteit van alledag laat zien dat mensen elkaar niet eens het licht in de ogen gunnen –op een manier die zelfs een struisvogel plaatsvervangende schaamte bezorgt. Ook olifanten gaan van de schrik dwars door de porseleinkast lopen, terwijl krokodillen spontaan tranen produceren die echt zijn. Nu moet ik wel toegeven dat ik zelf behoorlijk bezitterig ben. Zo zijn er in de loop der jaren nogal wat mannen geweest die een oogje op mijn vrouw hadden. Kijk, daar steek ik meteen een stokje voor. Een kort vriendschappelijk gesprekje laat ik nog wel toe, maar meer dan dat gun ik de ander niet, zelfs niet op leenbasis. Ook de grenzen rondom mijn huis bewaak ik als een terriër. Goed, mensen die toestemming vragen voor een bezoekje, zijn welkom. Maar als de buurman landjepik wil doen door over mijn heg heen te plassen, dan schakel meteen de politie in. Gelukkig blijft er dan genoeg over om andere mensen wel te gunnen. Neem bijvoorbeeld het publieke domein. Dat is ruimte –de naam zegt het al- die van iedereen is, en dus van niemand. Daarom gaat er niets van iemand af als de één de ander voor laat gaan. Het is eigenlijk heel grappig als u de moeite neemt om er over na te denken: u draait uw autoraampje naar beneden om de ander een opengevallen parkeerplaats te gunnen en u toont zich een bijzonder vrijgevig mens met vierkante meters die helemaal niet van u zijn; en die ander is maar wat verblijd met een cadeautje waar u geen cent voor neergeteld heeft. Een kinderhand is gauw gevuld. Ook is het geheel en al gratis om de ander zijn gelijk te gunnen. Zelfs als iemand beweert dat fietsers-zonder-licht zelfmoordterroristen zijn of dat u een maatschappelijke mislukkeling bent, dan nog kunt u zeggen: ‘goh, daar zou u best wel eens gelijk in kunnen hebben’. Denk nog maar eens even goed na: niemand pakt u uw eigen mening af, want die zit nog lekker comfortabel in uw eigen hoofd, terwijl u de ander een enorm plezier doet door hem in zijn waarde te laten. U raakt helemaal niets kwijt en toch geeft u de ander iets wat hij zo graag hebben wil.

Persoonlijk doet u mij een groot plezier door anderen hun succes te gunnen. Weer een gratis gebaar die alleen maar harten wint. Zo krijgt u genegenheid terug zonder zelf ook maar iets gepresteerd te hebben.

Therapie-resistent

Mon, 19 Sep 2011 07:28:22 +0200

De psycholoog mag graag geloven dat hij bij elk van zijn patiënten een verschil kan maken. Als dokter van de geest wil hij mensen beter maken en droomt hij ’s nachts van wondergenezingen. Angstige kneuzen verandert hij in stoere krijgers en somberende vrouwen praat hij om in vrolijke tantes. Tenminste dat doet hij allemaal in zijn verbeelding.

In werkelijkheid kan de zielknijper vaak geen deuk in pakje boter schoppen. Zelfs met een shockbehandeling gebeurt er helemaal niets. De patiënt blijkt therapie-resistent te zijn; zo ook op mijn spreekuur. Ongevoelig voor beïnvloeding zijn bijvoorbeeld de betweters. Zo iemand is Carla. Zij lijdt aan stressklachten vooral omdat op haar werk de ene na de andere promotie aan haar neus voorbijgaat. Natuurlijk valt haar zelf niets aan te rekenen, maar geeft zij de schuld aan het management dat haar talenten niet op waarde weten te schatten. Karakteristiek is haar uitspraak ‘niemand is perfect, ook ik heb mijn minpunten’, maar als ik vraag ‘welke dan’, lacht Carla zonder antwoord te geven. Na afloop van een therapiesessie zegt zij steevast: ‘leuk gebabbeld, maar niets gehoord wat ik al niet wist’. Therapie-resistent zijn ook de klagers. Zo iemand is Thea. Zij klaagt vooral over het gebrek aan echte inlevingsvermogen van de mensen om haar heen. Thea staat zelf voor iedereen klaar en is, in haar bewoordingen, nooit te beroerd om haar hele agenda om te bouwen als zij een vriendin kan helpen. Maar. o wee als zij van iemand tijd en aandacht vraagt, Nee, dan geeft niemand thuis. De klaagzangen zijn zo constant dat haar stemgeluid doordrenkt is van lijdzaamheid. Zelfs de woorden ‘best wel mooi weer vandaag’ klinken toch als een waarschuwing voor het drama dat komen gaat. Typisch voor Thea is de uitspraak ‘schiet mij maar lek, jij mag het zeggen’. Een voorzichtige suggestie dat zij met haar verongelijktheid mensen afstoot maakt mij op slag ook tot één van haar vijanden: ‘ja, hoor, het ligt weer aan mij, nou hier schiet ik ook al niets mee op’. Therapie-resistent zijn vooral mannen. Zij zien nergens een probleem in en komen alleen op mijn spreekuur omdat zij onder druk staan. Om te voorkomen dat zij door hun vrouw of baas de laan uit worden gestuurd, is de afspraak bij mij toch van levensbelang. De opluchting is groot wanneer ik voorstel dat zij niets hoeven de veranderen, maar alleen hoeven te verschijnen voor een uurtje bijpraten. Thuis of op het werk moet natuurlijk wel met overtuiging worden gemeld dat zij een lang traject van diepgravende en inzichtgevende psychotherapie moeten ondergaan.

Misschien is het vooral de psycholoog die lijdt aan veranderingsgdrift. De patiënten zelf zijn minder ambitieus. Zij voelen zich al geholpen met een praatpaal die onverdeelde aandacht geeft.